Svastika – izgubljeno značenje

Svastika - izgubljeno značenje
Photo credit: commons.wikimedia.org

Svastika (sanskrit: svástika – dobrobit) je ekvilateralni krst sa kracima iskrivljenim pod pravim uglom u levu (卍) ili u desnu stranu (卐). Naziva se još i kukasti krst ili tetra-gamadion.

Tradicionalno se prikazuje sa središnjom linijom u horizontalnom položaju ali ponekad i pod uglom od 45°.

Svastika je sveti simbol u budizmu, hinduizmu i đainizmu. Hindu verzija je ukrašena sa tačkama u svakom kvadrantu. Danas je na Zapadu poznatija kao simbol Nacističke partije pre i tokom Drugog svetskog rata.

Pretpostavlja se da je motiv svastike prvi put upotrebljen u neolitskoj Evroaziji. Svastika je takođe upotrebljavana i u izvornim severnoameričkim kulturama i to naizgled nezavisno od njene upotrebe u drugim delovima sveta.

Svastika se takođe nalazi u opštoj upotrebi u građanskim i religijskim ceremonijama u Indiji. Mnogi indijski hramovi, venčanja, festivali i proslave ukrašeni su simbolom svastike. U jugoistočnu Aziju simbol je stigao posredstvom hindu kraljeva i danas predstavlja sastavni deo hinduizma na Baliju i čest prizor u Indoneziji.

Simbol takođe ima drevne korene i u Evropi gde se pojavio na artifaktima iz perioda prethrišćanske kulture. Do početka 20. veka nalazio se u širokoj upotrebi širom sveta kao simbol sreće i blagostanja.

Međutim, od usvajanja svastike kao simbola nemačke Nacional-socijalističke radničke partije i Adolfa Hitlera, simbol uglavnom asocira na fašizam, rasizam, Drugi svetski rat i holokaust.

Najstarija svastika deo je tzv. Vinčanskog pisma i može se videti na primercima grnčarije datirane oko 4.000 god. pre nove ere. Isti simbol pojavljuje se i kao deo induskog pisma iz perioda oko 3.000. godine p. n. e. Otuda verovatno i upotreba ovog simbola koja se do danas zadržala u hindu, đainskoj i budističkoj kulturi.

Grnčarija iz perioda od oko 2.000 god. p. n. e. pronađena u Sintašti je takođe ukrašena simbolom svastike. Simboli nalik svastici javljaju se i u bronzanom i gvozdenom dobu u oblasti severnog Kavkaza (Kobanska kultura) i Azarbejdžana, kao i kod Skita i Sarmata.

U antičkom periodu, svastika je često korišćena od strane Hetita, Kelta i Grka. Pojavljuje se i u drugim azijskim, evropskim, afričkih i severnoameričkim kulturama – ponekad kao geometrijski motiv, a ponekad kao religijski simbol.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

x

Check Also

Zašto se kaže "pirova pobeda"

Zašto se kaže “pirova pobeda”

Često, posebno nakon nekih utakmica, možemo da čujemo da je neki tim ostvario pirovu pobedu.